Özgüven problemleri, bireyin yaşamında öz saygısına az değer vermesiyle ilişkilidir. Yani kişinin kendisine karşı kötü düşünceler beslemesi anlamına gelir. Özgüven sorunu yaşamayan biri, kendisini sever ve neler yapıp yapamayacağının farkındadır. Fakat özgüven eksikliği yaşayan bireylerde durum tam tersidir.

Bir insan özgüven eksikliği yaşıyorsa kendini pek çok konuda yetersiz görür. Böyle bir durum karşısında kişi, kendini değersiz görür ve sosyal ilişkilerinde de problemler yaşayabilir. Çünkü kişinin kendisine karşı bakış açısından dolayı hayata yönelik de olumsuz düşünceleri beraberinde getirir.

Özgüven Nedir?

Özgüven, kısaca kendine güvenmek anlamına gelir. Kendine güvenen bireyler karşılaşacakları zorlukları aşmak için yeteneklerine inanırlar. Dışarıdan hiçbir destek almadan kendine yetebileceklerini düşünürler. Tabii ki bu kavramın tanımı kişinin bakış açısına göre değişir. Farklı insanlara göre aşağıdaki gibi çeşitli kişilik özelliklerini ifade eder:

  • Güvenilirlik: Yapılan tüm işlerde tutarlı davranmak anlamına gelir.
  • Azim: Yapmak istediğin bir işe pes etmeden ilerlemek için çabalamaktır.
  • Çalışmak: Bir amaca ulaşmak isteyen onun için çok fazla çalışmalıdır.
  • Öz Disiplin: Kişinin kendi hayatında bir hedefe ulaşmak ve onu inşa etmek için disipline olmasıdır.

Kendine inanan bir kişi, zorlu hayat koşullarının üstesinden gelebileceğine inanır. Çünkü sana kendin ve verdiğin kararlar üzerinde bir kontrol duygusu verir. Ayrıca başka kimseye ihtiyaç duymadan hayatını sürdürebileceğini ifade eder. Dolayısıyla yüksek özgüven, bu dünya üzerinde kendinize verebileceğiniz güzel bir hediyedir.

Evet, özgüvenli olmak güzel ve hayatınızı olumlu şekillendiren bir durumdur. Fakat hepimiz zaman zaman kendimizle alakalı pek iyi şeyler düşünmeyiz. Ancak bu durum özgüven eksikliği yaratıyorsa ruh sağlığınız ve günlük yaşantınız üzerinde sorunlara neden olabilir. İşte bu gibi durumlarda özgüveninizi yükseltmek için bir adım atmalısınız.

Özgüven Eksikliği Nasıl Anlaşılır?

Özgüven eksikliği, tek başına psikolojik rahatsızlık değildir. Ancak öz saygının düşük olmasından dolayı kişinin duyguları ve davranış kalıpları etkilenebilir. Böylece ilerleyen dönemde psikolojik olarak kişi zor durumlarla karşılaşabilir. Düşük özgüven belirtileri, bazen çok belirgindir fakat bazı durumlarda tamamen belirsizdir.

Örnek vermek gerekirse; öz saygısı düşük olan biri, kendisiyle ilgili olumsuz cümleler kurabilir. Bunun yanında başka bir kişiyse başkalarının kendisinden memnun olmasını sağlamak için ellerinden geleni yapar. Aslında her iki durum, kişinin kendisine karşı güveni noktasında olumsuz bir etki yaratır.

Düşük özgüvenin genel anlamda belirtileri aşağıdaki biçimde sıralanabilir:

  • Kendine karşı güven eksikliği
  • Dışarıdan sürekli destek alma isteği
  • Olumsuz şekilde yapılan kıyaslamalar
  • Yardım istemekten çekinme veya korkma
  • İltifatları kabul edememe
  • Olumsuz şekilde gerçekleşen iç değerlendirme
  • Başarısızlıktan korkma
  • Gelecekte kendisiyle ilgili olumsuz düşünce
  • Sınır çizmekte zorluk
  • İnsanları memnun etme endişesi

Yukarıdaki belirtiler kişiden kişiye göre değişkenlik gösterir. Özgüven sorunları ile mücadele ediyorsanız bunlar arasında birini veya birkaç tanesini yaşayabilirsiniz. Tabii ki bu durum, günlük yaşantınızı da büyük ölçüde etkileyebilir.

Özgüven Sorunları Günlük Hayatı Nasıl Etkiler?

Özgüvenin düşük olması, iş hayatından sosyal ilişkilerinize kadar birçok noktada olumsuz deneyimler yaşatır. İş hayatında özgüveni yüksek bir kişi, daha aktif rol oynar ve kendini daha rahat ifade eder. Özgüvensizlik yaşayanlarsa aktif bir rol oynamaktan çekinebilir veya korkabilir. Böyle bir durum yaşadığı için de kendisini geri planda tutarak sürekli olumsuz şekilde düşünmeye başlayabilir.

Günlük hayatında özgüveni düşük olan birey, kendini ifade etmekte zorlanabilir. Bir sorunla karşılaştığı zaman tamamen kendisinden kaynaklandığını düşünebilir. Böylece sürekli kendisiyle alakalı olumsuz fikirler yaratabilir. Gerek fiziksel özellikleri gerek karakter özellikleri konusunda eksik hissedebilir. Öyle ki kendini değiştirmek konusunda fikirleri olsa bile bunu yapacak gücü bulamayabilir.

Özgüven Problemleri İlişkileri Nasıl Etkiler?

İnsan, sosyal hayatın içerisinde kendini var eden bir varlıktır. Eğitim hayatından iş hayatına kadar birçok farklı noktada başkalarıyla iletişim halindedir. Ancak özgüven eksikliği yaşayan kişiler, bu gibi sosyal ilişkilerini sürdürmekte zorluk yaşar. Kendisini nasıl ifade edeceğini, ne yapması gerektiğini bilemez veya bunlar için adım atarken kendisini yetersiz hisseder.

Yüksek özgüvene sahip kişiler, sosyal hayatlarında da başarılı hamleler yapabilirler. Arkadaşlarıyla yaşadıkları ufak bir tartışmada nasıl hissettiğini ve düşündüğünü aktarabilir. Ancak özgüveni düşük bireyler, bu tarz durumlardan kaçınabilir. Yine haklı olduğunu düşündüğü konular olsa bile sadece karşı tarafı mutlu etmek için bu durumları dile getirmeyebilir.

Özgüven Problemleri Neden Olur?

Özgüven duygusu, çocukluk çağlarından itibaren ailemizin ve çevremizin bize karşı yaklaşımıyla birlikte başlar. Birey, ailesi tarafından bir konuyla alakalı özgüvenini kıracak davranışlar görürse öz saygısında eksiklikler meydana gelebilir. Araştırmalara göre 2-6 yaş arasındaki çocukların ailelerinden destek görmemesi, sevgiden yoksun kalması gibi durumların özgüven eksikliğine neden olduğunu belirtiliyor.

Düşük özgüven nedenlerini aşağıdaki listede sıralayabiliriz:

  • Çocukluk döneminde bir işle ilgilenirken “Sen yapamazsın, beceremezsin.” gibi tepkilerle karşılaşmak.
  • Büyüme sürecinde aile tarafından sürekli baskı altında kalmak ve hareket alanının kısıtlanması.
  • Aile içerisinde ortaya çıkan travmalar.
  • İlişki yaşanan bireyden ayrılmak, aldatılmak.
  • İş hayatında bir işi başaramamaktan kaynaklanan başarısızlık korkusu.
  • Yaşanan hayal kırıklıkları.
  • Kendini çok fazla ve ağır biçimde eleştirmek.

Bireyin çocukluk çağında yaşadığı ailesel durumlar özgüven konusunda büyük bir etki yaratmaktadır. Ancak bunun yanı sıra yetişkinlik hayatında da ilişkilerinde sorunlar yaşaması kişinin kendisine karşı öz saygısını olumsuz yönde etkileyebilir.

Özgüveni Geliştirmek için Hangi Yöntemler Kullanılır?

Özgüven eksikliği sorunu, kendinizi fark etmeye başladığınız zaman aşılamayacak bir problem değildir. Kendi güveninizi artırma noktasında hayatınıza alabileceğiniz bazı küçük değişimler bulunuyor. Özgüveninizi yükseltmek için aşağıdaki başlıkları hayatınıza dahil edebilirsiniz.

  • Olumlu Düşüncelere Odaklanın

Düşük öz saygının en büyük etkisi, kendinizle alakalı sürekli olumsuz yorumlar yapmanızdır. Bu durumu aşmak için iyi olduğunuz konuları fark etmelisiniz. Çünkü kimse, hayattaki tüm  alanlarda başarılı olamaz. Fakat herkesin de başarılı olduğu durumlar vardır. Siz bu hayatta neler yapabiliyorsunuz, düşünün. Geçmiş zamanda başardığınız konuları gözden geçirin ve bunlarla gurur duyun. Şu an kendinizi iyi hissetmeseniz bile yapabileceklerinizin gücünü keşfedin.

  • Bedeninize Değer Verin

Özgüven eksikliği, zaman zaman fiziksel bakımı hak etmediğinize dair düşünceler beslemenize neden olabilir. Sizin de bakıma ihtiyaç duyduğunuzu hatırlayın. Spora gitmek, günlük bakım rutinleri oluşturmak, size kendinizi iyi hissettirecek küçük hamlelerdir. Aynaya baktığınızda kendinize ne kadar değerli olduğunuzu hatırlatın.

  • Hobilerinize Vakit Ayırın

Kişisel öz saygınızı artırmanın yollarından biri de sevdiğiniz aktiviteler yapmaktır. Örneğin; tiyatroya gitmek, yakınlarınızla konuşmak veya yürüyüşe çıkmak olabilir. Kendinize zaman ayırmak, olumlu düşünceler yaratmanız açısından önemlidir. Toparlanmak ve olumlu düşünceler kazanmak için hobilerinizle ilgilenmeyi ihmal etmemelisiniz.

  • Küçük Adımlar Atın

Hayatınızla ilgili planlarınız mutlaka vardır. Ancak özgüveninin düşük olması, bu hedeflere ulaşma konusunda zorluk çıkarabilir. İşte bu aşamada öncelikle küçük adımlar atın. Böylece başarıya yaklaşmak için kendinize güven kazanabilirsiniz. Mesela; spora başlamak ve kilo vermek istiyorsunuz ama spor salonuna gitmeye çekiniyorsunuz. Öyleyse sevdiğiniz bir parkta yürüyüş yaparak başlayabilirsiniz.

  • Kendinizi Affedin

Hepimiz, zaman zaman başarısızlıkla karşılaşırız. Ancak bunun üzerinde sürekli düşünmek psikolojik olarak sizi yıpratır. Kendinizi affederek başarısızlıktan ders çıkarmayı öğrenmelisiniz. Böylece geçmişte yaşanan olumsuzluklar yerine gelecekte yapabileceğiniz iyi işlere odaklanabilirsiniz.

  • Başarılarınızı Kutlayın

Hayatınızda başarılı olduğunuz küçük veya büyük işleri kutlayarak olumlu düşünceler yaratabilirsiniz. Örneğin; iş yerinde zor bir süreci başarıyla atlattınız. Bunu düşünerek o günü sevdiklerinize anlatabilirsiniz veya kendinize bir çiçek alıp kutlayabilirsiniz.

  • Yeni Hobilerle İlgilenin

Özgüveni arttırmanın bir diğer yolu da başka aktiviteler yapmaktır. Seveceğinizi düşüneceğiniz bir hobiyi hayatınıza dahil edebilirsiniz. Yeni bir beceri kazandığınız zaman neleri başarabileceğinizi görebilir ve olumlu düşünceler kazanabilirsiniz.

  • Olumsuzluktan Kaçın

Gün içerisinde birçok farklı olumsuz durumla karşılaşıyoruz. Dolayısıyla bunlar, günlük yaşamda kendinizle alakalı özgüven kırıcı düşüncelere neden olabilir. Sizi kötü etkileyen durumlardan bir süre kaçabilirsiniz. Örneğin; bir arkadaşınız sürekli üzerinize geliyor ve olumsuz hissetmenize neden oluyorsa görüşmeyebilir veya onunla iletişiminizi kısıtlayabilirsiniz.

  • Mükemmeliyetçilikten Uzaklaşın

Kimse, her işte mükemmel değildir. Önemli olan, yapmak istediklerinize karşı ne kadar emek verdiğinizdir. Tüm yaptıklarınıza rağmen yine beklediğiniz sonucu alamayabilirsiniz. Böyle bir durumda ders alıp yapmanız gerekenleri gerçekleştirdiğinizi kabul etmelisiniz. Emin olun, hatalardan ders çıkarıp öğrenmeniz özgüveninizi artırmak için güzel bir adımdır.

  • Hayır Demeyi Öğrenin

Bazen yapmak istemediğiniz şeyleri, sırf biri mutlu olsun diye kabul edebilirsiniz. Ancak sürekli başkalarının memnuniyetine yönelik hareket etmek, özgüveninizi olumsuz şekilde etkileyebilir. Genellikle birine karşı hayır demek, ilişkileri bitirmez. Ancak sizin içinizden o işi yapmak gelmiyorsa karşı tarafı kırmadan reddedebilirsiniz.

Özgüven Problemleri İçin Terapi Alınır Mı?

Çoğu insan, özgüven eksikliği ile mücadele ederken destek alıp alamayacağını düşünür. Bu konuda yargılanmaktan korkabilirsiniz. Ancak sizi önyargıları olmadan dinleyecek bir terapistle görüşmek bu yolculuğunuzda olumlu etki yaratır. Eğer nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız veya ne yaparsanız yapın olumsuz düşüncelerinizden uzaklaşamıyorsanız bir seans randevusu almaktan çekinmeyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Özgüven Düşüren Şeyler Nelerdir?

Sürekli kendinizle alakalı olumsuz düşünceler üretmek, başarısızlıklara odaklanıp kendini suçlamak, özgüveninizi düşüren fikirleri içerir.

Özgüveni Olmayan İnsan Ne Yapmalı?

Özgüven eksikliği yaşayan biri, başarılarına daha sık odaklanmalıdır. Aynı zamanda kendisine vakit ayıracak aktiviteler bulmalıdır. Bunun yanında kendine özen gösterip olumsuz düşüncelerden uzaklaşmalıdır.

Bir İnsanın Özgüveni Nasıl Yerine Gelir?

Kendi farkındalığını yaratmak, özgüveni artıran hamleler arasındadır. Kendinize saygı duymayı öğrenmeli ve başarılarınıza daha sık odaklanmalısınız.

Kendime Güvenmek İçin Ne Yapmalıyım?

Sevdiğiniz aktiviteleri yapmak, sizi olumsuz düşüncelere iten faktörlerden uzaklaşmak özgüveninizi artırabilir. Bunun yanında fiziksel aktiviteler, kişisel bakım rutinleri yaratmak, kendinize duyduğunuz saygıyı artıracak hamleler arasındadır.

Özgüvensizlik Belirtileri Nelerdir?

Kendinize karşı sürekli olumsuz düşünceler beslemek, iltifatları kabul etmemek, sınırlarınızı koruyamamak, düşük özgüven belirtileri arasındadır.

Özgüvensizlik Genetik Midir?

Özgüven problemleri çoğunlukla aile ve çevresel ilişkilerden kaynaklanır.

Özgüvensiz Biri Nasıl Davranır?

Özgüvensiz biri, kendisine karşı acımasız eleştiriler yapar. Aynı zamanda hiçbir işi yapamayacağını düşünür. Başkalarından yardım istemekten çekinebileceği gibi insanlara istemese de memnun etmek için “Evet” cevabını verebilir.

Aşırı Özgüven Kaybı Neden Olur?

Özgüvensizliğin temelinde genellikle çocukken yaşanan durumlar bulunur. Ailesi tarafından sürekli baskı altında büyümek, kısıtlanmak, ilerleyen süreçte özgüven kaybına neden olabilir. Ancak yetişkinlik sürecinde boşanma, aldatılma gibi travmalar da öz saygı eksikliği yaratabilir.

Özgüven Nasıl Kazanılır?

Özgüveni kazanmak için hayatınızda kendinize değer vereceğiniz aktiviteler yapmalısınız. Spor yapmak, kişisel bakım, hobilere vakit ayırmak bunlardan bazılarıdır. Aynı zamanda bir seans randevusu alarak ilk adımı atabilirsiniz.