Mükemmeliyetçilik: Kusursuz Olma Çabasının Yükü

Çok az insan, hayatında kendini tanıma üzerine düşünür. Modern hayatla birlikte gelen günlük koşuşturma içerisinde sadece bir günümüzü tamamlıyoruz. Para kazanıyor, imajımızı yükseltmeye çalışıyor, keyif almak için belki çok zorlanıyoruz. Ancak iç benliğimizde gerçekten ihtiyacımız olan durumları ihmal edebiliriz. İşte bu aşamada kişisel farkındalığımızı geliştirmek üzerine fikir edinmek aslında düşündüğünüzden çok daha önemlidir.

Mükemmeliyetçilik Nedir?

Mükemmeliyetçilik, bir işte kusursuzluğu hedefleyen, genel olarak yüksek standartlara sahip başarıya ulaşma arzusunu konu alan kişilik özelliğidir. Ancak bu durum, her zaman iyi sonuçlanmaz. Eğer mükemmeli yaratmayı arzuluyorsanız ona ulaşma yolunda sürekli endişeli ve kaygılı hissedebilirsiniz. Böylece kendinize karşı olumsuz eleştiriler yaparak hatalarınıza olduğundan daha fazla yüklenebilirsiniz.

Her insan, hayatında belirli bir başarıya ulaşmak ister. Ancak bu kusursuzluk durumu her zaman gerçekleşmeyebilir. Sürekli mükemmeli yaratmak istediğinizde kendinize veya çevrenize karşı güvensizlik, yetersizlik gibi olumsuz duygular yaşayabilirsiniz. Aslında bir işi mükemmel yapmak istemek, doğru şekilde yönetildiği takdirde sizi geliştirir. Fakat sağlıksız yönetildiğinde kaygı, endişe, özgüven eksikliği gibi problemleri ortaya çıkarabilir.

Mükemmeliyetçi Kişiliğin Belirtileri

Mükemmeliyetçi kişiler, genelde yapacakları işin detaylarına özen gösterirler. Ancak bu işi yaparken başkaları tarafından eleştirilmekten endişe duyarlar. Çoğu zaman ne kadar emek verirlerse versinler, yetersiz hissederler. Bir diğer deyişle; başarmak için uğraşsalar bile diğer yandan başarısız olma korkusu yaşarlar.

Mükemmeliyetçiliği kendini zorlayacak düzeyde yaşayan birey, aşağıdaki belirtileri gösterebilir:

• Yapacakları işlerde gerçekçi olmayan standartlar belirler.
• İşlerinde hata yapmaktan ve başarısız olmaktan korkar.
• “Ya hep ya hiç.” düşüncesiyle ilerler ve bir konunun başarısız olacağını düşünürse herhangi bir girişimde bulunmaz.
• Kendisine karşı acımasız ve ağır eleştiri yapar.
• Hata yapacağını düşündüğünde sürekli erteler.
• Karar verme konusunda zorlanır.
• Kusursuzluğa ulaşsa bile bu durumu yetersiz görebilir ve başarılarını küçümser.

Başarılarınızı görmezden geldiğiniz takdirde kendinizi kazanamayacağınız bir durumda bulabilirsiniz. Yapacağınız işle alakalı standartların üzerinde hedef koyabilir ve buna ulaşmakta zorlanabilirsiniz. Dolayısıyla ilerleyen süreçte işinizi erteleyebilir veya sürekli olumsuz düşüncelerle mücadele edebilirsiniz.

Mükemmeliyetçilik Eğilimi Kimlerde Daha Sık Görülür?

Genellikle mükemmeliyetçilik, birçok faktörün bir arada görülmesiyle ortaya çıkar. Çocukluk döneminde ailenin yetiştirme tarzı bu durumu tetikleyebilir. Ebeveynler, bu dönemde sevgi ve onay vermeyi sadece başarı faktörüyle ilişkilendirdiği zaman çocuğun mükemmeliyetçi kişiliğe sahip olmasını tetikleyebilir. Aynı zamanda aşağıda sıralanan durumlar bu kişilik özelliğini etkileyebilir:

• Başarıya çok fazla değer veren bir kültür ortamında yetişenler mükemmeliyetçiliğe eğilimli olabilir.
• Kişinin yüksek eleştiri ve kontrol ihtiyacı gibi özellikleri varsa kusursuzluğa daha yatkın hale gelebilir.
• Özellikle çocukluk döneminde başarılı olduğu işlerden değer gördüğünü düşünen birey, başarısızlık korkusu yaşayabilir.
• Başkalarıyla kendini kıyaslama veya ebeveynin çocuğunu karşılaştırması, bireyin standartlarını yükseltmesine neden olabilir.
• Düşük özgüven, başkaları tarafından kabul görmenin mükemmel olmaktan geçtiği düşüncesine itebilir.

Mükemmeliyetçi olmak için tek bir neden yeterli değildir. Büyüdüğünüz aileden şimdiye kadar bulunduğunuz sosyal çevreye kadar birçok faktör bu duruma etkendir.

Mükemmeliyetçilik Günlük Hayatı Nasıl Etkiler?

Olumlu sonuçlara odaklanan mükemmeliyetçilik, başarıya ulaşma konusunda size yardımcıdır. Ancak sağlıksız şekilde yönetildiği takdirde takıntı haline dönüşerek hayatınızı olumsuz şekilde etkileyebilir. Mükemmeli takıntı haline getirdiğinizde hayatınızdaki olumsuzluklar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

• Sosyal hayatınıza çok fazla vakit harcamayabilirsiniz.
• Sürekli başarısız olma korkusu yaşayabilirsiniz.
• Yaşanan başarısızlık korkusu nedeniyle yeni aktiviteler denemeye çekinebilirsiniz.
• Yapılan en küçük hata sizi hedefinizden alıkoyabilir.
• Sürece odaklandığınız için bir işi yaparken keyif alamayabilirsiniz.

Mükemmellik arzusu, sizi çaresizlikle başa çıkma konusunda zorluk yaşamanıza neden olur. Ayrıca çok fazla konuyu takıntı haline getirmek, farklı psikolojik rahatsızlıklarla mücadele etmenize etki eder.

Mükemmeliyetçilik ve İş Performansı Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır?

İş hayatınız, belki de yaşamınızı en fazla ayırdığınız zaman dilimini kapsar. Burada mükemmeliyetçi olmak, aslında günlük hayattakiyle birbirine benzer. Doğru yönlendirilen mükemmeliyetçi tavır, iş yaşamına olumlu yönde etki edebilir. Ancak doğru yönetilmediği takdirde kıyaslama, endişe, korku ve kaygı durumları yaşayabilirsiniz.

Mükemmeliyetçiliğin iş yaşamında bıraktığı olumsuz etkiler aşağıdaki şekilde sıralanabilir:

• Bir sonraki işin mutlaka daha iyi olması gerektiğine inanılır ve bu, kaygı ve strese neden olur.
• Kişi, başarısını küçümser ve kendine duyduğu saygı, güven azalır.
• Yapılan çalışmalara göre tükenmişlik sendromuna yatkın bireylerdir.
• Çok fazla detaya takılarak zaman kaybedebilirler.
• İş ve özel hayat dengesini kurmakta zorlanırlar.

Dolayısıyla iş hayatında mükemmeliyetçiliğin mental sağlığa ve iş verimliliğine zarar verdiğini söylemek mümkündür. Aynı zamanda sürekli en iyiye ulaşma arzusu, iş arkadaşlarınızla iletişim problemi yaratabilir.

Kusursuzluk Kişisel İlişkileri Nasıl Etkiler?

Mükemmeliyetçi biri, genellikle kişisel ilişkilerinde hayal kırıklığına uğrar. Çünkü hayal ettikleri, gerçeklikten uzaktır. Eğer mükemmeliyetçiliği sağlıklı şekilde yönetemiyorsanız herhangi bir hatayla karşılaştığınızda büyük tepkiler gösterebilirsiniz. Bu durum, karşınızdaki kişiye karşı tahammülün azalmasına neden olmaktadır.

Kusursuz olma çabası, ilişkilerde bir zorlukla karşılaşıldığında hemen pes etmekle sonuçlanabilir. Dolayısıyla kendinize durumu düzeltmek için zaman ayıramayabilirsiniz. Sürekli mükemmeli istemek ve üzerine düşünmek, hem kendinizi hem de partnerinizi mutsuzluğa sürükleyebilir. İstemeseniz bile aranızdaki ilişki sonlanabilir.

Mükemmeliyetçilik ve Kaygı Arasındaki Bağlantı Nedir?

Kendinizin ve başkalarının beklentilerini yerine getirememek, mükemmeliyetçi biriyseniz sizin için zordur. Sürekli bir işi en iyi şekilde yapmak için kendinizi baskı altında hissedebilirsiniz. Çünkü mükemmellik, günlük davranışlarınızı engelleyen kaygı durumuna neden olabilir. Ne yapacağınızı düşünmenin, kendinizi eleştirmenin yanında gelecekle ilgili endişeler yaşayabilirsiniz.

Mükemmeliyetçilik ile Baş Etme Yöntemleri Nelerdir?

Yaşamınızı güçleştiren mükemmeliyetçiliği yenmek için uygulayabileceğiniz çeşitli yöntemler vardır. Bu aşamada ilk önceliğin durumu kabullenmek olduğunu bilmelisiniz. Sizi nasıl etkilediğini, hayattaki beklentilerinizi ve yaşadıklarınızı gözden geçirmelisiniz. Hatta somutlaştırmak için beklentilerinizi, yaptıklarınızı ve sonucu yazabilirsiniz. En sonunda bir başarısızlıkla karşılaştığınızda ne hissettiğinizden bahsedebilirsiniz. Aynı zamanda aşağıdaki başlıklarda neler yapabileceğinize dair detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

• Gerçekçi Hedefler Belirleyin

İş veya günlük hayat fark etmeksizin çok fazla aşırıya kaçmadan gerçekçi hedefler belirlemelisiniz. Böylece hayallerinizdeki gibi mükemmel olmayan sonuçların da yeterli olduğunu görebilirsiniz. Örneğin; işle ilgili bir proje yaparken ulaşılabilir hedefler oluşturmalı ve buna göre çalışmanızı sürdürmelisiniz.

• Zaman Aralığında Çalışın

Mükemmele ulaşamadığınızı düşündüğünüz zaman kendinize bir zaman ayırın. Böylece bitiremediğiniz işleri o zaman diliminde sağlıklı şekilde yönetebilirsiniz. Ek olarak bu durum sayesinde işinizi ertelemeden tamamlayabilirsiniz.

• Küçük Parçalara Ayırın

Bir işiniz, çok karmaşıksa küçük parçalara bölerek çalışmayı tercih edebilirsiniz. Belirli bir zaman diliminde parçalardan birini tamamlayabilirsiniz. Ardından kendinizi ödüllendirerek diğer parçalar üzerinde çalışmak için motivasyon kazanabilirsiniz.

• Hataları Kabullenin

Öncelikle herkesin hata yapabileceğini kabullenmemiz gerekiyor. Yaptığınız işlerde başarısız olmanın gayet doğal bir durum olduğunu bilmelisiniz. Bu sayede hata karşısında kendinizi çok sert eleştirmek yerine öğrenerek işinize devam edebilirsiniz.

• Eleştirileri Kabul Edin

Eleştiriler, aslında sizi geliştirmek için bir fırsat sunar. Böylece eleştiri aldığınızda onu takıntı haline getirmemelisiniz. Aksine bir daha aynı hatayı yapmadan ve zaman kaybetmeden işinize devam edebilirsiniz.

Kusursuzluk Psikolojik Sağlığı Nasıl Etkiler?

Mükemmeliyetçilik, hayat kalitenizi olumsuz yönde etkileyebilir ve ilerleyen süreçlerde farklı sağlık sorunlarına neden olabilir. Genellikle mükemmeliyetçi bireyler, isteklerine ulaşma konusunda kaygı, stres ve takıntı durumları yaşar. Bu durumlar, sürekli endişe hali oluşturduğundan endişe hali yaratabilir. Böylece genel yaşam kalitesi düşer.

Genellikle kusursuzluğun depresyonla da ilişkisi bulunur. Çünkü kişi, sürekli yüksek standartlara ulaşma isteğindedir. Ancak ulaşamadığında kişinin kendine karşı güveni zedelenir ve kendini değersiz hissetmeye başlayabilir. Hedefi gerçekleşmediği için hiçbir işle ilgilenmek istemeyebilir ve sosyal yaşamını büyük ölçüde kısıtlayabilir.

Kısacası mükemmeliyetçilik, sağlıksız şekilde yönetildiği takdirde farklı psikolojik rahatsızlıklara neden olabilir. Dolayısıyla bir kişilik özelliği olmanın üzerindedir. Siz de kendinizi mükemmeliyetçi biri olarak tanımlıyorsanız nasıl daha iyi yöneteceğinizi öğrenmelisiniz. Hatta uzman desteği alarak hayatınızda daha sağlıklı bir şekilde ilerleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular